Makkelijke Linuxtips: Maak Ubuntu en Xubuntu 26.04 sneller!

Deze pagina is uitsluitend bedoeld voor Ubuntu en Xubuntu 26.04.x Resolute Raccoon. De overeenkomstige, uitgebreidere pagina voor Linux Mint 22.x met nog meer snelheidstips dan de onderstaand genoemde, treft u hier aan.

Sneller maken van uw Ubuntu of Xubuntu 26.04.x is leuk! Zo haalt u immers "gratis" meer prestaties uit uw computer.

Er zijn heel wat manieren om Ubuntu en Xubuntu sneller te laten draaien. Opvoertips zijn het eigenlijk. En net als de opvoertips voor brommertjes geldt hiervoor: de ene ingreep is riskanter dan de andere.

Van riskante ingrepen moet ik niet veel hebben, want stabiliteit en betrouwbaarheid vind ik veel belangrijker dan snelheidswinst. Daarom heb ik hieronder een paar opvoertips verzameld, die u veilig kunt toepassen en waarmee u uw Ubuntu of Xubuntu waarschijnlijk behoorlijk kunt versnellen. Zonder de stabiliteit en betrouwbaarheid van uw systeem te verminderen.

Let op: ook al kunt u deze tips over het algemeen veilig toepassen, u levert er altijd wel wat voor in. Een bepaalde systeemdienst, een of andere functie enzovoorts.

Aan elke ingreep hangt dus een "prijskaartje". Bekijk daarom van tevoren bij elke tip even, of u de "prijs" ervan wilt betalen.

Inhoud van deze pagina:

Verbeter de prestaties van het RAM-geheugen door zswap in te schakelen

1. U kunt doorgaans een merkbare snelheidswinst boeken door zswap in te schakelen. Vooral op oudere en zwakkere machines, maar ook op moderne machines pakt zswap meestal voordelig uit, al is daarop de snelheidswinst wel kleiner.

Daarom is inschakeling van zswap in alle gevallen aan te raden. Hieronder leg ik uit hoe u dat kunt doen.

Achtergrond: waarom het inschakelen van zswap de prestaties van het RAM-geheugen verbetert

1.1. Allereerst wat uitleg van de reden waarom het aanzetten van zswap de prestaties van het RAM-geheugen verbetert. Als u geen belangstelling heeft voor die achtergrondinformatie, dan kunt u dit punt ook gewoon overslaan en direct doorgaan naar punt 1.2 hieronder, waar de eigenlijke handleiding staat.

Enfin, hier komt de uitleg:

Op de harde schijf bevindt zich een apart bestand of een aparte partitie voor virtueel geheugen, genaamd het wisselgeheugen (swap). Onder normale omstandigheden, zelfs als uw machine heel veel RAM-geheugen heeft, is het wisselgeheugen nuttig en maakt het uw systeem zelfs sneller (webpagina verdwenen? Haal hier een kopie binnen).

Dat komt doordat het wisselgeheugen allereerst een mechanisme is voor gelijkmatige verdeling van het RAM-geheugen over de actieve processen. Slechts op de tweede plaats biedt het ook "extra noodgeheugen" wanneer het RAM-geheugen dreigt te bezwijken onder overbelasting.

Wisselgeheugen is doorgaans niet wat uw toepassing langzaam maakt; een situatie waarin processen allemaal met elkaar moeten vechten om geheugen is wat uw toepassing vertraagt.

Maar wanneer uw Linux het wisselgeheugen heel vaak aanspreekt, zal dit de computer inderdaad vertragen. Buitensporig wisselgeheugengebruik is één van de grootste bedreigingen voor het prestatieniveau. Dat is de loop van de tijd nooit veranderd en zal ook zo blijven, zolang als RAM-geheugen sneller is dan apparaten voor blijvende opslag (lees: harde schijven).

Daarom is zswap uitgevonden: om dit ongewenste effect van buitensporig wisselgeheugengebruik te matigen, door het terugbrengen van I/O-activiteit. Of in gewone mensentaal: zswap maakt dat het systeem minder gebruik maakt van de harde schijf.

Het inschakelen van zswap betekent dat u minder vaak schijf-veroorzaakte vertragingen zult meemaken, afhankelijk van de manier waarop u uw computer gebruikt.

Natuurlijk is 't altijd het beste om uw computer zodanig te gebruiken dat u zulke schijf-veroorzaakte vertragingen geheel vermijdt: overbelast gewoon uw systeem niet, ook al stelt zswap u in staat om uw machine wat zwaarder te belasten dan voorheen.

Hoe het werkt: zswap is een systeemkernfunctie die een gecomprimeerde tijdelijke RAM-opslag biedt voor wisselgeheugenpagina's. Pagina's die anders zouden worden weggeschreven naar een tijdelijke opslag (wisselgeheugen) op de harde schijf, worden dan samengeperst en opgeslagen in een opslagruimte in het RAM-geheugen.

Wanneer die opslagruimte vol is of wanneer het RAM-geheugen is uitgeput, wordt de oudste pagina gedecomprimeerd en alsnog weggeschreven naar de swap (het wisselgeheugen) op de harde schijf, alsof die pagina nooit in de zswap had gestaan. Daarna wordt die pagina verwijderd uit de zswap.

Standaard is zswap uitgeschakeld. Wanneer hij is ingeschakeld, gebruikt zswap standaard maximaal 20 procent van het RAM-geheugen. In mijn handleiding staat hoe u dat maximum op 30 procent kunt krijgen, waardoor uw systeemgeheugen flink "toeneemt" (verhoog dit maximumpercentage niet boven de 40, want dat zou te weinig RAM-geheugen kunnen overlaten voor ongecomprimeerd gebruik).

Er is voorts een drempel, of beter gezegd: ondergrens, waarbij zswap nieuwe inhoud zal aanvaarden wanneer hij vol zit. Standaard is die ondergrens bij Ubuntu en Linux Mint ingesteld op 90 procent vulling.

Dat is niet optimaal voor computers met weinig RAM-geheugen, aangezien het bij die machines te veel heen-en-weer-schrijfacties kan veroorzaken naar het wisselgeheugen. Mijn handleiding verlaagt die ondergrens naar een rustigere 80 procent, wat een beter algemeen compromis is (het is ook de drempel die bovenstrooms bij kernel.org wordt voorgesteld).

De prijs die u betaalt voor het inschakelen van zswap is tweeledig:

- Uw CPU wordt wat zwaarder belast, want die moet vaker gegevens gaan comprimeren (samenpersen) en decomprimeren (uitpakken). Bij een zwakke CPU zou u daardoor wat prestatieverlies kunnen merken, aangezien comprimeren en decomprimeren nu eenmaal vlugger gaat met een redelijk snelle CPU, liefst eentje met meerdere kernen.

- Het stroomverbruik van uw computer zal vermoedelijk iets toenemen omdat de CPU harder moet werken. Dit zal waarschijnlijk de accuduur van een laptop wat verminderen.

Daarom raad ik bij machines met een zwakke CPU, het inschakelen van zswap alleen aan in combinatie met een swapneiging die is verlaagd naar 45 (zie punt 1.3 op deze pagina).

Handleiding: zo schakelt u zswap in

1.2. Bij punt 1.1 heb ik uiteengezet hoe zswap werkt en hoe het de geheugenprestaties verbetert. Nu de eigenlijke handleiding. Inschakelen van zswap gaat als volgt (met superieure snelle compressie, dankzij lz4):

a. Het inschakelen van zswap vergt aanpassingen van verschillende onderdelen van het systeem. Installeer daarom nu eerst Timeshift, start die en maak daarmee een handmatige momentopname van uw huidige systeem. Dat maakt het makkelijk om de wijzigingen die u gaat aanbrengen, weer terug te draaien (in het onwaarschijnlijke geval dat u dit ooit zou willen).

b. Open een terminalvenster.
(Een terminalvenster opent u zo: *Klik*)

c. Eerst gaat u een aantal parameters toevoegen aan het instellingenbestand van opstartlader Grub. Kopieer en plak daarvoor de volgende blauwe regel in het terminalvenster. Dit is één lange regel, dus breek hem niet af! En tik het allemaal niet zelf in, want het is veel te makkelijk om een tikfout te maken:

sudo sed -i 's/splash/splash zswap.enabled=1 zswap.shrinker_enabled=1 zswap.compressor=lz4 zswap.max_pool_percent=30 zswap.accept_threshold_percent=80/' /etc/default/grub

Druk op Enter en tik desgevraagd uw wachtwoord in. In Ubuntu blijft dit geheel onzichtbaar, u ziet zelfs geen sterretjes wanneer u het intikt, dat hoort zo. In Mint is dit veranderd: u ziet wel sterretjes. Druk opnieuw op Enter.

d. Genereer nu een nieuw Grubmenu waarin de nieuwe instellingen daadwerkelijk zijn toegepast. Kopieer en plak daartoe de volgende regel in het terminalvenster:

sudo update-grub

Druk op Enter.

e. Herstart uw computer.

f. Kijk het resultaat na met deze terminalopdracht (kopieer en plak om deze ingewikkelde opdracht over te brengen naar het terminalvenster, tik hem niet zelf in):

grep -r . /sys/module/zswap/parameters/

Druk op Enter.

Waarom zswap beter is dan zRam (en gebruik hen nooit gelijktijdig!)

1.2.1. Er is ook een alternatieve RAM-swapfunctie genaamd zRam, die minder goed is dan zswap. De redenen dat zswap beter is dan zRam, zijn de volgende:

zswap belast de CPU minder zwaar dan zRam. Soms veel minder: vooral bij gebruik als bureaucomputer kan dit een rol spelen. Maar er is meer aan de hand:

Zoals uitgelegd in dit uitstekende artikel, fungeert zswap als voorportaal voor het wisselgeheugen op de schijf, perst het pagina's samen in het RAM, en stuurt het automatisch "koude" gegevens (gegevens die waarschijnlijk niet snel weer nodig zullen zijn) door naar de schijf. Het integreert rechtstreeks met het geheugenbeheer van de systeemkern en verdeelt de druk gelijkmatig.

zRam daarentegen, is een samengeperst blokapparaat met een harde capaciteitsgrens. Wanneer u er wisselgeheugen op zet dat vervolgens vol loopt, is er geen automatische verwijdering van de inhoud, en de systeemkern kan daar niet veel tegen doen.

Wanneer het zRam-"apparaat" vol is, zal het systeem óf beginnen met het vernietigen van processen wegens acuut geheugentekort, óf terugvallen op wisselgeheugen met een lagere prioriteit, wat zogeheten LRU-omkering veroorzaakt: uw snelste opslag raakt verstopt met de "koudste" gegevens, terwijl verwijdering daarvan onmogelijk is. Dat duwt uw "warme" gegevens (gegevens die vermoedelijk snel weer gebruikt zullen worden) naar de langzaamste opslag.

In zo'n geval is zRam niet alleen geen hulp. Het maakt de situatie zelfs actief slechter dan wanneer u überhaupt geen samengeperst wisselgeheugen zou hebben gehad.

Erger nog: hoe langer het systeem draait, hoe beroerder het wordt. "Warme" pagina's glijden af naar de schijf, "koude" pagina's fossiliseren in zRam, en de kloof tussen wat zRam bevat en wat u daadwerkelijk nodig hebt, wordt steeds wijder. Niet bepaald iets om vrolijk van te worden....

zRam heeft alleen zin voor ingebedde systemen met extreem weinig geheugen, schijfloze systemen of gevallen waarin bijzondere veiligheidseisen gelden die opslag van privégegevens op blijvende opslagmedia verbieden. En er is nog meer slecht nieuws: wisselgeheugen op zRam wordt bovenstrooms in toenemende mate niet meer ondersteund.

Let op: installeer zRam niet wanneer u al zswap gebruikt, want zRam is ronduit contraproductief in combinatie met zswap!

Zowel zswap als zRam maken gebruik van een gecomprimeerde tijdelijke opslag, en zouden, bij gelijktijdig gebruik, meer systeemgeheugen gebruiken dan wanneer er slechts één van beide geïnstalleerd zou zijn. Gelijktijdig gebruik heeft daarom geen zin en zou zelfs nadelig zijn.

Meer achtergrondinformatie over de redenen waarom zswap doorgaans beter is dan zRam, kunt u hier vinden. Webpagina verdwenen? Een kopie ervan kunt u hier binnenhalen.

Bij ingeschakelde zswap: verlaag de swapneiging wanneer uw CPU zwak is

1.3. Standaard maakt uw Linux gebruik van de swap (het wisselgeheugen op de harde schijf). Wat prima is, want normaal gebruik van het wisselgeheugen maakt uw systeem sneller. Maar het wisselgeheugen moet ook weer niet al te vaak gebruikt worden door het systeem, want dan werkt het juist vertragend.

Dit geldt ook nog steeds wanneer u zswap heeft ingeschakeld, wat ik trouwens in alle gevallen aanraad (zie punt 1.2). Zelfs een snelle RAM-swap is immers langzamer dan ongecomprimeerde RAM...

Daarmee komen we op het punt van de swappiness, oftewel de swapneiging.

A. Eerst wat achtergrondinformatie:

Vooral bij weinig RAM-geheugen kan het gebeuren dat Ubuntu de swap veel gaat gebruiken. Die schrijfacties op de harde schijf kunnen Ubuntu vertragen. Virtueel geheugen op de harde schijf is nu eenmaal langzamer dan het "echte" RAM-geheugen. Verlagen van de swapneiging kan dus soms snelheidswinst opleveren.

De swapneiging kan een waarde hebben van 0 tot 200. De standaardinstelling van 60 is niet optimaal voor normale bureaucomputers met een zwakke CPU en een ingeschakelde zswap. Een waarde van ongeveer 45 past daar beter bij (dit soort dingen is altijd een compromis). Deze ingreep heeft bij een computer met een zwakke CPU eigenlijk alleen voordelen en geen nadelen. U levert dus niets in.

Als uw computer een krachtigere CPU heeft, dan kunt u de swapneiging overigens wel het beste op 60 laten staan. Ook als u zswap heeft ingeschakeld.

Let op (1): Over het algemeen is het tegenwoordig geen goed idee meer, om de swapneiging te veranderen als op zichzelf staande maatregel. Verander de swapneiging daarom alleen wanneer u zswap hebt ingeschakeld en wanneer de CPU zwak is.

Let op (2): Schakel de swap nooit volledig uit, ook al heeft uw computer nog zoveel RAM-geheugen! Niet alleen omdat zswap de swap op de harde schijf simpelweg nodig heeft, maar ook omdat het volledig uitschakelen van de swap altijd contraproductief is en de prestaties van uw systeem negatief kan beïnvloeden.

B. Nu de handleiding:

Zo verlaagt u de swapneiging naar een redelijkere waarde voor computers met een zwakke CPU en ingeschakelde zswap, namelijk 45, wat voor die computers waarschijnlijk het beste compromis is:

a. Controleer allereerst de huidige swapneiging (swappiness) van uw Ubuntu:

Open een terminalvenster.
(Een terminalvenster opent u zo: *Klik*)

Tik in (kopieer en plak, om tikfouten te voorkomen):

cat /proc/sys/vm/swappiness

Druk op Enter. Waarschijnlijk staat de swapneiging nu nog op een waarde van 60.

Verlaag de swapneiging als volgt:

b. In het terminalvenster kopieert en plakt u de volgende opdrachtregel (dit is één lange regel, gebruik beslist kopiëren en plakken om tikfouten te voorkomen!):

echo "vm.swappiness=45" | sudo tee /etc/sysctl.d/7-swappiness.conf

Druk op Enter en tik desgevraagd uw wachtwoord in. In Ubuntu blijft dit geheel onzichtbaar, u ziet zelfs geen sterretjes wanneer u het intikt, dat hoort zo. In Mint is dit veranderd: u ziet wel sterretjes. Druk opnieuw op Enter.

c. Herstart uw computer (volledige herstart).

d. Controleer daarna even de nieuwe swapneiging in de terminal, met de volgende opdracht (kopieer en plak):

cat /proc/sys/vm/swappiness

Als het goed is, staat die nu op 45.

Spijt? Ongedaan maken van de reductie van de swapneiging is makkelijk

1.3.1. Hebt u spijt van de reductie van de swapneiging? Ongedaan maken is heel eenvoudig, met deze terminalopdracht:

sudo rm -v /etc/sysctl.d/7-swappiness.conf

Herstart uw computer en de swapneiging zou weer op de standaardwaarde van 60 moeten staan.

Vergroting van de omvang van het beschikbare wisselgeheugen (swap) op de harde schijf

1.4. In Ubuntu bestaat het virtuele geheugen (swap) op de harde schijf, uit een bestand in plaats van een aparte partitie (behalve wanneer er LVM wordt gebruikt, wat ik sowieso afraad). Dit swapbestand heet swap.img.

Standaard is zijn omvang 4 GiB. Wat in de meeste gevallen prima is, zeker als u zswap heeft ingeschakeld (zie punt 1.2 op deze pagina). Echter, sommige mensen zouden een groter swapbestand nodig kunnen hebben. Als u tot die mensen behoort, lees dan door.

U kunt de grootte van dit swapbestand als volgt wijzigen:

a. Open een terminalvenster.
(Een terminalvenster opent u zo: *Klik*)

b. Eerst gaat u nakijken of er al een swapbestand is en zo ja, wat zijn naam is en hoe groot het is. Kopieer en plak daarvoor de volgende blauwe regel in het terminalvenster, waar overigens geen rootbevoegdheid voor nodig is:

swapon --show

Druk op Enter.

Dit zal u waarschijnlijk vertellen dat er inderdaad al een swapbestand bestaat genaamd swap.img en dat diens huidige grootte 4 G (oftewel 4 GiB) bedraagt.

Let op: als u een oudere Ubuntu hebt opgewaardeerd naar Ubuntu 26.04 in plaats van een schone nieuwe installatie van Ubuntu 26.04 uit te voeren, zou het kunnen dat het swapbestand swapfile heet (wat zijn vroegere naam was) en dat zijn omvang 2 G bedraagt (wat zijn vroegere standaardgrootte was). In dat geval moet u overal in de opdrachtregels van onderstaande handleiding, het woord swap.img vervangen door swapfile.

c. Nu dient u het huidige swapbestand uit te schakelen. Kopieer en plak daarvoor de volgende blauwe regel in het terminalvenster:

sudo swapoff /swap.img

Druk op Enter en tik desgevraagd uw wachtwoord in. In Ubuntu blijft dit geheel onzichtbaar, u ziet zelfs geen sterretjes wanneer u het intikt, dat hoort zo. In Mint is dit veranderd: u ziet wel sterretjes. Druk opnieuw op Enter.

d. Vervolgens kunt u het huidige swapbestand verwijderen. Kopieer en plak daarvoor de volgende blauwe regel in het terminalvenster:

sudo rm -v /swap.img

Druk op Enter.

e. Volgende stap: maak een nieuw swapbestand met de gewenste omvang. Hiervoor gaat u de toepassing dd gebruiken, om te zorgen dat er geen bestand met "gaten" wordt aangemaakt. Het gebruiken van de juiste parameters vergt een beetje rekenwerk.

Een voorbeeld maakt het makkelijker: laten we zeggen dat u een swapbestand wilt maken ter grootte van 8 GiB. Daarvoor moet u het aantal MiB berekenen: 8 x 1024 MiB = 8192 MiB.

Kopieer en plak de volgende blauwe regel in het terminalvenster, om een swapbestand van 8 GiB aan te maken:

sudo dd if=/dev/zero of=/swap.img bs=1M count=8192

Druk op Enter. Dit kan even duren, dus wacht geduldig af totdat het klaar is!

f. Beperk de lees/schrijfrechten voor het swapbestand tot root (niet strikt noodzakelijk, maar het verscherpt de veiligheid), met deze terminalopdracht (gebruik kopiëren/plakken):

sudo chmod -v 600 /swap.img

Druk op Enter.

g. Formatteer het bestand als swap, met deze terminalopdracht (gebruik kopiëren/plakken):

sudo mkswap --verbose /swap.img

Druk op Enter.

h. Het swapbestand zal automatisch worden geactiveerd bij de volgende herstart. Maar het is ook mogelijk om het nu meteen al te activeren, met deze terminalopdracht (gebruik kopiëren/plakken):

sudo swapon /swap.img

Druk op Enter.

i. U kunt de omvang van het actieve nieuwe swapbestand nakijken met de volgende terminalopdracht, waarvoor overigens geen rootbevoegdheid nodig is:

swapon --show

Druk op Enter. Als u de 8 GiB van het voorbeeld hebt toegepast, zou dit nu moeten melden dat zijn grootte 8 G bedraagt.

(Dit is een vereenvoudigde versie van de uitstekende handleiding geschreven door vanadium op Askubuntu)

Sneller draadloos internet: schakel de stroombesparing uit voor de draadloze kaart

3. Voor de meeste draadloze kaarten is een eenvoudige ingreep voldoende, om de verbindingskwaliteit en de snelheid van het draadloze internet te verhogen. Namelijk het uitschakelen van de stroombesparing ("power save" of "power management") voor de draadloze kaart.

Geen zorgen: deze ingreep schakelt niet de stroombesparing uit voor uw hele machine! Die wordt alleen uitgeschakeld voor uw draadloze kaart.

De prijs die u daarvoor betaalt is een iets hoger stroomverbruik, waardoor bij een laptop de accutijd wat terugloopt. Maar dat is een lage prijs voor een betere en stabielere internetverbinding....

Hiervoor gaat u als volgt te werk:

a. Open een terminalvenster.
(Een terminalvenster opent u zo: *Klik*)

b. Kopieer en plak de volgende opdrachtregel in het terminalvenster (dit is één lange regel, ga deze ingewikkelde opdrachtregel beslist niet zelf zitten intikken):

sudo sed -i 's/3/2/' /etc/NetworkManager/conf.d/default-wifi-powersave-on.conf

Druk op Enter en tik desgevraagd uw wachtwoord in. In Ubuntu blijft dit geheel onzichtbaar, u ziet zelfs geen sterretjes wanneer u het intikt, dat hoort zo. In Mint is dit veranderd: u ziet wel sterretjes. Druk opnieuw op Enter.

c. Herstart uw computer.

d. Als u wilt nakijken of het energiebeheer nu echt uit staat voor uw draadloze kaart, dan kan dat zo:

- Kijk eerst na, wat de systeemnaam is voor uw draadloze kaart. Open daarvoor een terminalvenster.
(Een terminalvenster opent u zo: *Klik*)

Kopieer en plak de volgende opdrachtregel in het terminalvenster:

iw dev | grep Interface

Druk op Enter.

U kunt dan zien wat de systeemnaam is voor uw draadloze kaart, bijvoorbeeld wlp2s0.

- Een voorbeeld maakt de volgende stap makkelijker. Stel dat de systeemnaam voor uw draadloze kaart wlp2s0 is. In dat geval kopieert en plakt u de volgende opdrachtregel in het terminalvenster:

iw dev wlp2s0 get power_save
(pas deze opdracht aan indien de systeemnaam van uw draadloze kaart anders luidt!)

Druk op Enter.

Als de uitvoer meldt dat "Power save" op off staat, dan is de ingreep gelukt.

Verbeter het schrijven naar externe media

3. Op sommige machines verloopt het schrijven naar externe media zoals USB-geheugenstaafjes of externe harde schijven, met horten en stoten. Eerst gaat het vliegensvlug, en daarna valt het ineens terug naar een akelig lage snelheid. Verder is het verloop dan niet-intuïtief: het is onduidelijk wanneer het systeem gereed is.

Dit kan worden verbeterd door het verkleinen van de twee schrijfbuffers in het RAM-geheugen, hetgeen vooral nuttig is bij machines met veel RAM (maar ook machines met weinig RAM kunnen hier baat bij hebben). Zo dwingt u het systeem namelijk om eerder vanuit het RAM-geheugen naar het externe medium te gaan schrijven, en met kortere tussenpozen.

Dit maakt het procesverloop veel gelijkmatiger, hoewel de schrijfsnelheid nog steeds zal dalen na het snelle begin. Dat is onvermijdelijk.

De schrijfbuffers moeten overigens ook weer niet al te klein worden ingesteld, want anders zou het functioneren van interne media nadelig kunnen worden beïnvloed. Zulke dingen zijn altijd een compromis.... Maar er is een compromis mogelijk dat gewoonlijk betere resultaten geeft dan de standaardinstellingen.

Ga hiervoor als volgt te werk:

a. Allereerst gaat u de huidige omvang van de twee schrijfbuffers nakijken. Open een terminalvenster.
(Een terminalvenster opent u zo: *Klik*)

b. Kopieer en plak de volgende opdrachtregel in het terminalvenster:

cat /proc/sys/vm/dirty_ratio

Druk op Enter. Waarschijnlijk is de uitvoer 20, hetgeen betekent dat deze buffer een relatieve maximale omvang heeft van 20 procent van uw RAM.

c. Kopieer en plak daarna de volgende opdrachtregel in het terminalvenster:

cat /proc/sys/vm/dirty_background_ratio

Druk op Enter. Waarschijnlijk is de uitvoer 10, hetgeen betekent dat deze buffer een relatieve maximale omvang heeft van 10 procent van uw RAM.

Nu gaat u de maximale omvang van deze relatieve buffers veranderen door hen in te stellen op betere absolute maxima.

d. Allereerst de buffer van de dirty_bytes, die u op een absoluut maximum van 500 MB gaat zetten:

Kopieer en plak de volgende blauwe opdrachtregel in het terminalvenster, om tikfouten te voorkomen (dit is één lange regel):

echo "vm.dirty_bytes=524288000" | sudo tee /etc/sysctl.d/8-writing.conf

Druk op Enter en tik desgevraagd uw wachtwoord in. In Ubuntu blijft dit geheel onzichtbaar, u ziet zelfs geen sterretjes wanneer u het intikt, dat hoort zo. In Mint is dit veranderd: u ziet wel sterretjes. Druk opnieuw op Enter.

e. Dan de buffer van de dirty_background_bytes, die u op een absoluut maximum van 250 MB gaat zetten:

Kopieer en plak de volgende blauwe opdrachtregel in de terminal:

echo "vm.dirty_background_bytes=262144000" | sudo tee -a /etc/sysctl.d/8-writing.conf

Druk op Enter.

f. Herstart uw computer. Kijk daarna na of deze ingreep effect heeft. Eerst met behulp van de opdrachten die u eerder hebt gebruikt bij de stappen b en c: beide opdrachten zouden nu 0 moeten melden.

Deze twee opdrachten zouden moeten melden hoeveel bytes er thans zijn ingesteld als maxima voor de twee buffers:

cat /proc/sys/vm/dirty_bytes

cat /proc/sys/vm/dirty_background_bytes

Problemen? Ongedaan maken van de schrijfbuffer-ingreep is eenvoudig

3.1. Ondervindt u problemen door de wijziging van de schrijfbuffers? Ongedaan maken is heel eenvoudig, met deze terminalopdracht:

sudo rm -v /etc/sysctl.d/8-writing.conf

Herstart uw computer en de schrijfbuffers zouden weer op de standaardwaarden moeten staan.

Veel RAM (minimaal 32 GB): plaats /tmp op tmpfs

4. Heeft uw systeem veel RAM-geheugen? Indien dit tenminste 32 GB is, dan kunt u waarschijnlijk uw systeem wat versnellen door /tmp op een tmpfs-partitie te zetten. Hetgeen in gewone mensentaal betekent: u zorgt er dan voor, dat tijdelijke bestanden niet meer op de harde schijf worden gezet, maar in plaats daarvan op een virtuele RAM-schijf.

Let op: pas dit niet toe op systemen met minder dan 32 GB RAM! Want dan kan deze aanpassing uw systeem soms niet sneller, maar juist (veel) langzamer maken.

Voor het instellen van een tmpfs-partitie gaat u als volgt te werk:

a. Open een terminalvenster.
(Een terminalvenster opent u zo: *Klik*)

b. Kopieer en plak in de terminal (dit is één regel!):

sudo cp -v /usr/share/systemd/tmp.mount /etc/systemd/system/

Druk op Enter en tik desgevraagd uw wachtwoord in. In Ubuntu blijft dit geheel onzichtbaar, u ziet zelfs geen sterretjes wanneer u het intikt, dat hoort zo. In Mint is dit veranderd: u ziet wel sterretjes. Druk opnieuw op Enter.

c. Kopieer en plak daarna de volgende opdrachtregel in de terminal:

sudo systemctl enable tmp.mount

Druk op Enter.

d. Herstart uw computer.

Standaard heeft een tmpfs-partitie een maximale omvang ter grootte van de helft van uw RAM-geheugen. Het daadwerkelijke geheugenverbruik hangt af van de mate waarin u het opvult, aangezien een tmpfs-partitie alleen geheugen verbruikt wanneer het echt nodig is.

Het kan echter verstandig zijn om de maximumgrootte wat lager in te stellen, bijvoorbeeld op 4 GB, om zeker te stellen dat u altijd genoeg RAM overhoudt voor algemeen gebruik. Zie daarvoor punt 4.1 hieronder.

Maximumgrootte van tmpfs veranderen

4.1. Zoals gezegd: standaard heeft een tmpfs-partitie een maximale omvang ter grootte van de helft van uw RAM-geheugen. Het daadwerkelijke geheugenverbruik hangt af van de mate waarin u het opvult, aangezien een tmpfs-partitie alleen geheugen verbruikt wanneer het echt nodig is.

Als u een andere maximumgrootte wilt instellen voor tmpfs dan de standaard, dan kunt u dat doen door de omvangoptie die in /etc/systemd/system/tmp.mount staat, te wijzigen. Bijvoorbeeld, als u de maximumgrootte wilt instellen op 4 GB, kopieer en plak dan de volgende regel in het terminalvenster:

sudo sed -i 's/size=50%%/size=4G/' /etc/systemd/system/tmp.mount

Druk op Enter en tik desgevraagd uw wachtwoord in. In Ubuntu blijft dit geheel onzichtbaar, u ziet zelfs geen sterretjes wanneer u het intikt, dat hoort zo. In Mint is dit veranderd: u ziet wel sterretjes. Druk opnieuw op Enter.

Herstart daarna uw computer.

Na de herstart kunt u nakijken of de aanpassing is gelukt, door de volgende terminalopdracht uit te voeren:

df -h /tmp

Ongedaan maken van tmpfs

4.2. Wilt u tmpfs weer ongedaan maken? Doe dan dit:

a. Open een terminalvenster.
(Een terminalvenster opent u zo: *Klik*)

Daarna in de terminal (kopieer en plak):

sudo rm -v /etc/systemd/system/tmp.mount

Druk op Enter en tik desgevraagd uw wachtwoord in. In Ubuntu blijft dit geheel onzichtbaar, u ziet zelfs geen sterretjes wanneer u het intikt, dat hoort zo. In Mint is dit veranderd: u ziet wel sterretjes. Druk opnieuw op Enter.

b. Herstart tot slot uw computer.

Een optie met een behoorlijke prijs: stel uw CPU in op maximale prestatiemodus

5. Er zijn enkele handige gereedschapjes voor het omschakelen van de prestatiemodus van uw CPU. Daarmee kunt u uw CPU instellen op eeuwigdurende maximale prestaties. Maar dat heeft een behoorlijk prijskaartje: een flinke toename van het stroomverbruik! Pas dit dus niet zonder meer toe, maar denk er eerst eens goed over na....

Afijn, dit zijn uw mogelijkheden:

Tijdelijke wijziging: zo verandert u de prestatiemodus van uw CPU met cpupower-gui (alleen voor de huidige sessie)

5.1. Met het gereedschapje cpupower-gui kunt u de prestatiemodus van uw CPU tijdelijk veranderen. Tijdelijk, want deze verandering wordt automatisch teruggedraaid na een herstart.

Zo kunt u het installeren en gebruiken:

a. Open een terminalvenster.
(Een terminalvenster opent u zo: *Klik*)

b. Kopieer en plak nu de volgende opdrachtregel in de terminal:

sudo apt-get install cpupower-gui

Druk op Enter en tik desgevraagd uw wachtwoord in. In Ubuntu blijft dit geheel onzichtbaar, u ziet zelfs geen sterretjes wanneer u het intikt, dat hoort zo. In Mint is dit veranderd: u ziet wel sterretjes. Druk opnieuw op Enter.

c. Start daarna cpupower-gui vanuit het menu en verander naar hartelust. U kunt er de prestatiebeheerder (governor) mee instellen óf voor elke CPU-kern afzonderlijk óf voor alle CPU-kernen tegelijk (wat natuurlijk altijd uw bedoeling is).

De standaard-prestatiebeheerder (governor) zal waarschijnlijk óf Powersave zijn óf Schedutil, die beide een goed compromis zijn voor de meeste gebruikers. U kunt hem instellen op Performance, wat ervoor zal zorgen dat uw CPU altijd op maximale snelheid zal draaien (en op maximaal stroomverbruik!). Althans gedurende uw huidige sessie; deze instelling zal een herstart niet overleven.

Pas op wat u hiermee instelt! Dit kan een flinke toename in stroomverbruik veroorzaken, en dat is natuurlijk nogal wat. Daarom raad ik aan om Performance alleen te kiezen wanneer u het echt nodig heeft (bijvoorbeeld voor spelletjes). En alleen voor de duur van die behoefte, dus tijdelijk.

Om na te gaan waar uw CPU-kernen thans op zijn ingesteld, gebruikt u deze terminalopdracht (kopieer en plak hem in het terminalvenster en druk op Enter):

cat /sys/devices/system/cpu/cpu*/cpufreq/scaling_governor

Permanente wijziging: zo verandert u met powerprofilesctl de prestatiemodus van uw CPU (blijvend)

5.2. Er is ook een gereedschapje voor het blijvend veranderen van de CPU-prestatiemodus genaamd powerprofilesctl.

Pas op wat u hiermee instelt! Dit kan een flinke toename in stroomverbruik veroorzaken, en dat is natuurlijk nogal wat. Daarom raad ik aan om performance alleen te kiezen wanneer u het echt nodig heeft (bijvoorbeeld voor spelletjes). En alleen voor de duur van die behoefte, dus tijdelijk.

Hiervoor gaat u als volgt te werk:

a. Open een terminalvenster.
(Een terminalvenster opent u zo: *Klik*)

b. Vervolgens gaat u eerst nakijken op welke modus de kernen van uw CPU nu zijn ingesteld (vermoedelijk powersave). Kopieer en plak daarvoor de volgende opdrachtregel in de terminal (dit is één regel!):

cat /sys/devices/system/cpu/cpu*/cpufreq/scaling_governor

Druk op Enter.

c. Daarna gaat u het benodigde gereedschapje installeren. Kopieer en plak daarvoor de volgende opdrachtregel in de terminal:

sudo apt-get install power-profiles-daemon

Druk op Enter en tik desgevraagd uw wachtwoord in. In Ubuntu blijft dit geheel onzichtbaar, u ziet zelfs geen sterretjes wanneer u het intikt, dat hoort zo. In Mint is dit veranderd: u ziet wel sterretjes. Druk opnieuw op Enter.

d. Kijk nu eerst na wat de beschikbare instellingen van powerprofilesctl zijn voor uw CPU. Kopieer en plak daarvoor de volgende opdrachtregel in de terminal:

powerprofilesctl list

Druk op Enter.

Eén van de beschikbare opties zal waarschijnlijk performance zijn, die de beste prestaties geeft maar ook verreweg het hoogste stroomverbruik. Maar het zou ook kunnen dat de enige opties die u heeft, balanced en power-saver zijn (power-saver is de ergerlijk afwijkende naam die powerprofilesctl geeft aan powersave). Uw huidige instelling is gemarkeerd met een sterretje.

e. Nu komt het blijvend overschakelen op de hoogste beschikbare prestatiemodus, namelijk performance (indien die beschikbaar is) in plaats van de vermoedelijke standaard power-saver. Kopieer en plak daarvoor de volgende opdrachtregel in de terminal:

powerprofilesctl set performance

Druk op Enter.

f. Om na te kijken welke modus thans is ingesteld voor uw CPU-kernen, kunt u opnieuw deze terminalopdracht gebruiken (kopieer en plak hem in een terminalvenster en druk op Enter):

cat /sys/devices/system/cpu/cpu*/cpufreq/scaling_governor

Permanente wijziging: hoe u powerprofilesctl kunt gebruiken om terug te schakelen naar de standaard-prestatiebeheerder voor uw CPU (blijvend)

5.2.1. Wilt u de prestatiebeheerder van uw CPU weer terugzetten op de standaard powersave? Terugdraaien is makkelijk, maar om onduidelijke redenen (zucht...) is de naam van die instelling in powerprofilesctl enigszins anders, namelijk power-saver.

Dus is dit de terminalopdracht die u dan moet uitvoeren:

powerprofilesctl set power-saver

Druk op Enter.

Controleer daarna even of de wijziging is gelukt, met de volgende terminalopdracht (kopieer en plak):

cat /sys/devices/system/cpu/cpu*/cpufreq/scaling_governor

Druk op Enter.

Op de inhoud van deze webstek is een Creative Commons-licentie van toepassing.

Algemeen voorbehoud en uitsluiting aansprakelijkheid

Terug naar de thuispagina